Tony Blog

Làm việc sâu trong một thế giới đầy xao nhãng - Deep Works - Cal Newport

June 3, 2020 • ☕️☕️ 8 min read

Deep Work của Cal Newport là cuốn sách viết về các lợi ích và phương pháp để làm việc một cách chuyên sâu. Lúc đầu mình đang tìm hiểu về các sách để tăng chất lượng làm việc (productivity) thì ra cuốn này trong các danh sách dẫn đầu. Đọc qua thì biết Cal là Giáo sư đại học Georgetown về nghành Computer Science - Khoa học máy tính (người mà phải viết ra báo cáo khoa học hàng năm), nên mình nghĩ có thể tìm hiểu được một số điểm tương đồng trong cuốn sách này. Sau đây là tóm tắt đại ý mà mình thấy quan trọng trong cuốn sách.

Khái niệm [Deep work] và [Shallow work]

Tác giả đưa ra hai khái niệm khá hay sau:

Deep works: Các hoạt động chuyên môn được thực hiện ở trạng thái tập trung - không bị phân tán tư tưởng nhằm thúc đẩy khả năng nhận thức đến điểm giới hạn. Những nổ lực này tạo ra giá trị mới, cải thiện kỹ năng và rất khó để sao chép.

Shallow works: Công việc không yêu cầu quá cao về nhận thức, thuộc dạng công việc hậu cần, thường được thực hiện khi bị phân tâm. Những nổ lực này thường có xu hướng không tạo ra giá trị mới và dễ dàng bị sao chép.

Hai ví dụ điển hình được đưa ra trong này là “Think week” của Bill Gates và cách hoàn thành tập cuối cùng sê-ri truyện Harry Potter của bà J.K Rowling. Bill dành hai tuần mỗi năm để ở trong một cabin trong rừng để suy nghĩ về những ý tưởng mới hoặc suy nghĩ mới, cái mà sau này đóng vai trò rất quan trọng trong chiến lược của Microsoft. Trong trường hợp của Rowling, bà không thể hoàn thành nó trong khi “bọn trẻ con thì ở nhà và chó thì sủa”, vì thế bà đã đi đến khách sạn xa xỉ Balmoral để thay đổi suy nghĩ. Bằng việc thoát khỏi môi trường hàng ngày, thấy lâu đài để được truyền thêm cảm hứng như Hogwarts trong truyện và việc phải trả cả ngàn đô mỗi ngày, tất cả đã đẩy bà vào trạng thái “deep work”, để cho bà có thể hoàn thành cuốn sách tập 7 Harry Potter.

Một số vấn đề với shallow works

Làm sao để có thể làm việc chuyên sâu khi mà bạn bị phiền nhiễu bởi hàng tá shallow works như social networks như Facebook, đồng nghiệp hỏi “trưa nay ăn gì?” hoặc trả lời hàng tá email trong họp thư. Càng bận rộn với những thứ này, bạn nhầm tưởng là mình làm việc hiệu quả nhưng các công việc này hoàn toàn không mang lại nhiều giá trị nếu so sánh với deep work.

Một khái niệm khác được đưa ra chính là khi bạn chuyển từ công việc A sang công việc B thì sự chú ý của bạn không hoàn toàn thay đổi như vậy, nó vậy còn bị phân tán ở công việc A. Vì vậy bạn không thể làm việc sâu khi mà liên tục bị phân tán sự chú ý của mình.

Càng ngày deep-works trở nên hiếm trong trong khi chúng ta cần chúng nhất. Số ít người rèn luyện được kỹ năng này và biến chúng thành giá trị cốt lõi trong sự nghiệp và phát triển mạnh mẽ. Những người có thể làm chủ sự tập trung sẽ có nhiều khả năng hơn để sống sót trong nền kinh tế mới đó. Hai kỹ năng quan trọng cần chú ý là:

- Khả năng nắm bắt vấn đề phức tạp - Master hard things quickly
- Khả năng tạo ra sản phẩm chất lượng cao cấp, kể cà chất lượng và tốc độ - Produce at an elite level

Thành quả công việc chất lượng cao = [thời gian bỏ ra] X [cường độ tập trung].

Deep work Philosophy - Triết lý làm việc sâu:

Bạn có thể tham khảo bốn triết lý sau để chọn ra cái phù hợp nhất đối với mình:

a) Monastic - Thầy Tu:

Giảm thiểu tối đa các shallow work bằng các tự cách ly mình một thời gian dài mà không có sự xao nhãng nào được phép.Vd: Think week - 1 tuần ở trong cabin trong rừng của Bill Gates.

b) Bimodal - Song song:

Chia thời gian của trong tuần để làm việc sâu và làm việc không sâu. Ví dụ như thứ 2 và thứ 6 sẽ có nhiều cuộc họp nên bạn sẽ ưu tiên làm việc không sâu. Có thể chọn nguyên ngày thứ 4 hoặc một buổi trong ngày thứ 3 và thứ 5 để làm việc sâu. Nhớ thông báo với người khác trước về điều này.

c) Rhythmic - Nhịp nhàng:

Biến làm việc sâu thành một thói quen khi mà bạn đã xác định rõ khoảng 3 đến 4 giờ mỗi ngày để làm việc sâu vào khoảng thời gian đó.

d) Journalistic - Ký giả:

Chuyển đổi linh hoạt giữa làm việc sâu và nông một cách thích hợp trong một khoảng thời gian. (Không nên thử cách này trước).

Walter Isaacson - tác giả nhiều cuốn tiểu sử nổi tiếng, người viết sử của Steve Jobs - là người làm việc này rất tốt. Ông có thể về phòng viết liền một mạch 20 phút đến một tiếng để hoàn thành công việc nào đó, sau đó quay lại với mọi người như thể đang nghỉ dưỡng và không phải làm việc gì đó quá căng thẳng.

Các chiến thuật để thực hiện Deep works

Vậy chúng ta có thể làm gì để có làm tốt hơn, sau đây là một số chiến thuật mà bạn có thể sử dụng:

1) Hình thành thói quen

Chọn một khoảng thời gian để dành cho công việc chuyên sâu và lên lịch trước cho nó. Trong khoảng thời gian đó, tắt kết nối với thế giới và tập trung vào công việc cần làm của mình.

Bạn cần một nghi lễ nào đó để cho cơ thể mình biết mình sẽ làm việc sâu. Chẳng hạn như là bắt đầu bằng một tách cà phê.

Khỏi đầu bạn có thể bắt đầu deep work với khoảng thời gian 45p và tăng dần nếu bạn có nhiều kinh nghiệm hơn. (Bạn có thể nghiên cứu thêm Pomodoro technique cho việc này Chọn một nghi thức để kết thúc công việc của mình. Như xoá thư mục downloads, làm rỗng thùng rác, tắt toàn bộ chương trình đang làm việc.

2) Gỡ bỏ các tác nhân gây xao nhãng

Sự xao nhãng, dù là nhỏ nhất, làm chậm trễ tiến độ công việc của bạn một cách ghê gớm. Hãy cố gắng giảm thiểu đến mức thấp nhất. Một trong việc mà bạn có thể làm là:

  • Tai nghe chống ồn như Bose Quiet Comfort 35, Sony WH-1000XM3, v.v…
  • Làm việc remotely nửa ngày nếu công ty bạn cho phép điều đó.
  • Xem việc trả lời email như một công việc cần làm
  • Tắt tất cả thông báo trên điện thoại của bạn.
  • Chọn trước giờ bạn sẽ online và liên kết với mọi người

3) Cho phép bạn được ngắt liên kết với thế giới

Sau khi hoàn thành deep work, bạn nên cho não bạn nghỉ ngơi. Khoản thời gian này bạn có thể làm các công việc shallow work như networking, sắp xếp bàn làm việc, và ngắt kết nối với internet.

Ý kiến cá nhân: Có thể tham khảo thêm quy luật (“2-Minute Rule”) để chống trì hoãn

Nếu có thể làm nó dưới 2 phút thì làm luôn đi. - David Allen

Bạn có thể hình thành thói quen mới chỉ với hai phút. - **James Clear”

4) Tránh để mình quá bận rộn

Khi bạn đang xếp hàng hoặc đang chờ một điều gì đó, tránh sử dụng điện thoại để xem mình có thể làm gì. Những lúc như thế này biết đâu vô thức cho bạn ý tưởng nào đó hay hay. Bạn phải rèn luyện trí não để cót thể chống lại sự xao nhãng.

5) Chiến thuật khác

Bạn có thể làm thêm một trong các việc sau để cải thiện khả năng làm việc sâu của mình:

  • Ngừng sử dụng social media hoặc hạn chế chúng đến mức có thể.
  • Tập cách nói “Không” để bạn biết rõ điều đó có quan trọng hoặc không quan trọng với mình lúc này.
  • Hành thiền nếu có thể. 10 phút mỗi ngày có thể giúp bạn giảm stress một cách hiệu quả.

Đây là tóm tắt, ý kiến cá nhân và nghiên cứu thêm các ý kiến từ các tác giả khác. Hi vọng là bài viết có ích cho mọi người.

Tham khảo: